Waarom naar bijzonder beheer?

In het algemeen:
Er wordt onvoldoende winst gemaakt of er is sprake van structureel doorlopende verliezen of een structureel negatieve cashflow. De continuïteit kan wellicht in gevaar komen.

Interne en/of externe oorzaken moeten worden geïdentificeerd en vervolgens opgelost of er moet adequaat op worden gereageerd. Een te zwakke financiële positie en/of te weinig rendement kunnen leiden tot (dreigende) liquiditeitstekorten, niet meer kunnen voldoen aan rente- en aflossingsverplichtingen en niet meer kunnen investeren.

De situatie kan ontstaan zijn door allerlei oorzaken, en vaak combinaties ervan. Denk bijvoorbeeld aan snel veranderende marktomstandigheden, het wegvallen van één of meerdere grote klanten, een (inmiddels) te zware kostenstructuur, productie met een te lage efficiency, projecten met onverwachte bleeders, verkeerd uitgepakte fusies of overnames, investeringen die te weinig of niet snel genoeg renderen, een organisatie die niet meer ingericht is op een toekomstgerichte wijze, gebrek aan tijdige innovatie van producten en processen of een interne, in plaats van klantgerichte focus.

Uiteindelijk gaat het om mensen. Zo kan het zijn dat het management (deels) niet meer toekomstgericht is samengesteld. Of er zijn geschillen tussen aandeelhouders onderling, tussen aandeelhouders en het bestuur of door een interne strijd om de opvolging. Door onverwachte omstandigheden kan het management ook (tijdelijk) weggevallen zijn.

Wanneer er meer aan de hand is dan een tijdelijke overstand op het krediet of een uitgestelde aflossing op een lening en uw financier een bovenstaande situatie signaleert, zal de behandeling waarschijnlijk worden overgedragen naar de afdeling bijzonder beheer. Dit zal zeker het geval zijn wanneer uw financier van mening is, dat de ontstane situatie onvoldoende snel of niet adequaat het hoofd wordt geboden.

Financiers hanteren bij overdracht van een klantrelatie van commercieel naar bijzonder beheer een aantal duidelijke interne criteria, die per financier kunnen verschillen, zoals:

  • Plotseling een groot verlies of een aantal opeenvolgende jaren verlies.
  • Ontbreken van tijdige duidelijke rapportages en jaarrekeningen.
  • Structureel oplopende schuldpositie en afnemend werkkapitaal en daardoor constant maximaal kredietgebruik.
  • Verzoeken om extra krediet die voortkomen uit verliesfinanciering.
  • Langlopende, de bedrijfsvoering beïnvloedende, interne conflicten.

Wat te verwachten, wat te doen en wat is de werkwijze van deze afdelingen?

De werkwijze van de bijzonder beheer afdelingen bij de diverse financiers is in grote lijnen vergelijkbaar. Deze afdelingen hebben intern kortere lijnen en meer bevoegdheden dan de commerciële afdelingen. Hierdoor kan snel worden geacteerd wanneer de situatie daar aanleiding toe geeft.

Hoewel het management van de onderneming het feit dat bijzonder beheer betrokken raakt vaak met scepsis beoordeelt, leert de praktijk dat deze betrokkenheid een zeer positieve invloed kan hebben op de ongewild negatieve bedrijfseconomische situatie. Besluitvorming bij de financier gaat veel sneller. Er komt extra gerichte ervaring aan tafel. Er wordt snelheid verlangd op herstelgerichte maatregelen. Noodzakelijke, vaak al langer benodigde acties worden nu wel door de onderneming uitgevoerd. De kans op rendementsherstel neemt toe. Het leeuwendeel van de ondernemingen sluit de bijzonder beheer periode succesvol af.

Te onderscheiden stappen:

  • Interne analyse bij de financier van omvang en aard van het kredietrisico en van het potentiële verlies op het krediet wanneer de relatie niet tot rendementsherstel komt.

  • Afhankelijk van de omvang van het verstrekte krediet (rekening-courant, leningen, lease, factoring, garanties, Letters of Credit) en het risico wordt de relatie overgedragen aan een regionale of aan de centrale bijzonder beheer afdeling.

  • Naast de commerciële accountmanager wordt een accountmanager van bijzonder beheer aangewezen. De eerste blijft veelal aanspreekpunt voor de meeste operationele onderwerpen. De laatste zal gedurende de bijzonder beheer periode verantwoordelijk zijn voor de behandeling van het krediet.

  • Het contact zal vervolgens voornamelijk met de bijzonder beheer accountmanager verlopen. De medewerkers op deze afdeling beschikken veelal over ruime ervaring met lastige bedrijfseconomische situaties, hebben affiniteit met de ondernemer en de onderneming, de te ondernemen acties, emoties van betrokkenen en oplossingsmogelijkheden. Zij kunnen ook snel beslissen wanneer dat door de ontwikkelingen noodzakelijk is.

  • De bijzonder beheer accountmanager zal u en uw bedrijf willen leren kennen en met u in gesprek gaan over de voorliggende vraagstukken en de oorzaken daarvan.

    U kunt maar één keer een eerste indruk maken, dus bereid u hierop voor. Zaken die zeker aan de orde zullen komen zijn:

    • Presentatie van de onderneming, marktpositie en haar (markt-)kansen en risico’s.
    • Oorzaken die hebben geleid tot de verslechterde situatie en wat daaraan te doen.
    • Status en verwachtingen komende periode, zowel exploitatie als liquiditeit.
    • Recent bedrijfseconomische inzicht, managementinformatie, sturingsinformatie (kpi’s).
    • Welke belangrijke partijen spelen welke rol in relatie tot het herstelproces?
    • Wie staat het management bij in de komende periode?

    Presenteer alles zo objectief en realistisch mogelijk. Alleen vanuit een juiste uitgangspositie kunnen besluiten voor de juiste acties worden gezet.

  • Vervolgens is het aan u om een bedrijfsbreed herstelplan met realistisch toekomstperspectief op te stellen. Bijzonder beheer stelt wel eisen aan een dergelijk plan en de uitvoering daarvan. Denk bijvoorbeeld aan duidelijke analyse van oorzaken en uitgangspositie, focus op maatregelen en doelstellingen uitgezet in de tijd en de effecten op exploitatie, balans en liquiditeit, en interne en externe communicatie. Last but not least: hoe het plan te financieren (werkkapitaal aanpassingen, verkoop van activa/deelnemingen, inbreng aandeelhouders, ander additioneel eigen vermogen, additioneel vreemd vermogen, realistische vraag aan uw financier(s)).

    Het komt voor dat de accountmanager bijzonder beheer u verzoekt om daar een externe partij bij in te schakelen met ruime ervaring in de aanpak van bedrijfseconomisch moeilijke situaties.

  • Het is van belang dat een dergelijk plan met voortvarendheid wordt opgesteld en uitgevoerd. Vaak kunnen tijdens het opstellen al diverse acties in gang worden gezet om geen doorlooptijd te verliezen.

  • Na de totstandkoming van het herstelplan zal dit besproken worden met de bijzonder beheer accountmanager. Naast alle acties (en hoe deze te realiseren) komt dan ook de liquiditeitsbehoefte aan bod en of en hoe daarin door wie kan worden voorzien. Ook de (wijze van) continuering en omvang van het krediet, de daaraan ten grondslag liggende voorwaarden en onderliggende zekerheden kunnen belangrijke onderwerpen zijn.

  • Vervolgens zal, afhankelijk van de situatie en het slagen van het herstelplan, periodiek overleg met de financier(s) plaatsvinden om op basis van voortschrijdend inzicht de voortgang te bespreken.

  • Indien structureel rendementsherstel wordt bereikt zal de behandeling van uw financiering weer worden overgenomen door de commerciële afdeling en wordt de bijzonder beheer periode afgesloten. Vaak vindt dit plaats nadat twee opeenvolgende jaren met een goed positief resultaat zijn afgesloten, maar in specifieke situaties kunnen andere criteria van toepassing zijn.

  • Indien ondanks alle inspanningen geen herstel van de bedrijfsresultaten en van uw financierbaarheid wordt bereikt, zal de u bekende bijzonder beheer accountmanager of een in die situaties gespecialiseerde collega met u bespreken hoe de schade te beperken en hoe het krediet te beëindigen. In het slechtste geval eindigt een niet te herstellen bedrijfseconomische situatie in een faillissement.

Werkwijze bij relatief kleine kredieten

Bij (voor de financier) relatief kleine kredieten (vaak tot enkele tien of honderdduizenden euro’s) kan het voorkomen dat de behandeling meer geautomatiseerd plaatsvindt dan hiervoor beschreven. Communicatie vindt plaats met min of meer standaardbrieven waarin de van u verwachte acties worden vermeld. Denk aan aflossing in een bepaald tempo of in specifieke gevallen een aflossing ineens voor een bepaalde datum met als alternatief opzegging van het krediet. Het is belangrijk altijd inhoudelijk op deze brieven te reageren, wat mogelijk en onmogelijk is en wat u onderneemt om het probleem op te lossen.